استفاده از پلاستيک و محصولات سنتز شده از آن در جوامع ، موجب ايجاد مشکلات فراواني براي حيات وحش و محيط زيست گشته است. همين امر توجه هاي فراواني را در سال هاي اخير براي کاهش آلودگي هاي پلاستيکي به خود جلب نموده است در اين متن با آلودگي هاي پلاستيکي و راه هايي براي کاهش آن بيشتر آشنا خواهيم شد.


آلودگي پلاستيکي چيست؟


در سال 1907 همراه با اختراع باکليت انقلابي نو در توليد رزين هاي پلاستيکي و ساخت محصولات پلاستيکي به وجود آمد. اما تنها چند سال بعد کافي بود تا پلاستيک ها در اواخر قرن20 ام به عنوان مقاوم ترين آلودگي در سراسر دنيا شناخته شوند و معايب آن براي همگان آشنا گردد. آلودگي هاي اين ماده زماني بيشتر آشکار گرديد که پلاستيک ها به اشتباه توسط موجودات زنده به عنوان غذا مصرف گرديدند و علاوه بر ان سطوح انباشته اي از اين مواد بر روي اقيانوس ها، جنگل ها و حتي کوه ها پديد آمد.


آيا همه ي پلاستيک ها مي توانند در آلودگي پلاستيکي نقش داشته باشند؟


پلاستيک ها موادي پليمري هستند که از مولکول هاي بزرگ ، زنجيره هاي طويل و با پيوند هاي به ظاهر بي پايان تشکيل شده اند. اين مواد به دو صورت طبيعي و مصنوعي يافت مي گردند. دسته ي طبيعي اين ترکيبات مانند ابريشم و لاستيک ها در طبيعت پايدار نمي باشد و نمي توانند آلودگي جدي اي براي طبيعت پديد آورند.


اما امروزه مصرف کنندگان با انواع مختلف اين ماده اعم از مصنوعي و طبيعي سر و کار دارند. نوع مصنوعي اين دسته از پلاستيک ها در برابر تجزيه پذيري مقاومت مي نمايند و مي توانند سال هاي سال بدون تغيير در طبيعت به شکل اوليه ي خود باقي بمانند. بنابراين بيشتر آلودگي هاي به وجود آمده ناشي از نوع مصنوعي اين مواد به حساب مي آيد.


آلودگي اقيانوس ها


علاوه بر اين ، بسياري از محصولات پلاستيکي يکبار مصرف و ظروف بسته بندي ، که تقريبا 50 درصد از کل پلاستيک هاي توليد شده را تشکيل مي دهند در اغلب موارد در طبيعت رها مي شوند و هرگز به مراکز بازيافت و يا مراکز دفن زباله سپرده نمي شوند. عدم آگاهي دولت ها به مردم و يا عدم توجه به تفکيک و جداسازي زباله ها موجب گرديده تا روز به روز شاهد گسترش اين آلودگي ها باشيم. پلاستيک هاي رها شده در طبيعت مي توانند با کمک جريان آب و يا باد به ساير مناطق برده شوند و به سرعت سبب آلودگي مناطق وسيعي شوند.


در نتيجه مطالعات انجام گرفته هيچ کشور و يا گروه خاصي را مسئول اين آلودگي ها نمي داند و به طور کلي دليل و اثرات آلودگي با پلاستيک را مي توان در سراسر دنيا مشاهده نمود.


ميزان توليد پلاستيک در دنيا چه مقدار است؟


طبق مطالعات انجام گرفته توسط انجمن تجاري پلاستيک اروپا ، توليد پلاستيک در جهان چيزي بيش از 1.5 ميليون تن تا سال 1950 ، حدود 275 ميليون تن تا سال 2010 و 381 ميليون تن تا سال  2015 بوده است.


بين 4.8 تا 12.7 ميليون تن پلاستيک نيز توسط کشور هاي نزديک به اقيانوس به اين مناطق وارد مي گردد.


نسبت به ساير مواد با کاربرد مشابه، مانند آلومينيوم ، شيشه، کاغذ و… پلاستيک ها به دليل نقطه ي ذوب بالا و ساير ويژگي هاي پيچيده داراي معايب و مشکلات بيشتري براي بازيافت و يا تجذيه پذيري مي باشند.


آلودگي اقيانوسي چيست؟


در اوايل سال 1970 اولين بار دانشمنداني که بر روي پلانکتون ها مطالعه مي کردند متوجه ي آلودگي هاي پلاستيکي اقيانوس ها گرديدند. اقيانوس ها و دريا ها بيشترين مناطقي هستند که در معرض آلودگي پلاستيکي قرار مي گيرند. تخمين زده مي شود حداقل 5.25 تريليون ذره پلاستيکي جداگانه با وزن تقريبي 244000 تن (269،000 تن) روي سطح يا نزديکي اقيانوس ها شناور باشد. اين آلودگي از آنجا مورد توجه ي فراوان واقع گرديده که پلاستيک ها مي توانند توسط داران موجود در دريا به عنوان غذا بلعيده شود و موجب مرگ آن ها گردد.


اخبار کشته شدن نهنگي باردار در ساحل ساردنيه ايتاليا بر اثر بلعيدن 6 کيلوگرم پلاستيک ( 115 ليوان، 4 بطري، 2 دمپايي، 25 کيسه و…) و دچار شدن وي به عفونت قارچي و باکتريايي در اثر دفع نکردن اين پلاستيک ها جهان را در شوک عظيمي فرو برد.


مطالعات چه چيزي را نشان مي دهد؟


براساس گزارشي که در سال 2015 توسط کمپين محيط زيست و انجمن محيط زيست مک کينز منتشر گرديد ، پنج کشور آسيايي – چين ، اندونزي ، فيليپين ، ويتنام و تايلند – عامل اصلي به وجود آوردن پلاستيک هاي موجود در اقيانوس ها مي باشند ( اين کشور ها حدود 60? از زباله هاي پلاستيکي موجود در اقيانوس ها را تشکيل مي دهند.)


پلاستيک


سالانه مصرف اين مواد توسط جانداران ، جان بسياري از آن ها را مي گيرد در ماه ژوئن امسال نيز نهنگي بر اثر بلعيدن 80 کيسه ي پلاستيکي در جنوب تايلند جان خود را از دست داد. مطالعاتي که اوايل امسال منتشر گرديد خطر بيشتر شدن اين آلودگي را در اقيانوس ها در صورت عدم مهار آن ، در طي يک دهه چيزي حدود 3 برابر پيش بيني نمود. سازمان ملل متحد زندگي جانداران آبزي را به دليل مجاورت و همزيستي آن ها با چيزي در حدود 10 ميليون تن زباله بسيار نگران کننده توصيف نمود.


علاوه بر ورود اين مواد به غذاي جانداران، با گذشت زمان ، زباله هاي پلاستيکي به آهستگي تجزيه مي شوند و به ميکروپلاستيک ها تبديل مي گردند که آلودگي آن ها و ورود اين ترکيبات به غذاي انسان باعث نگراني دانشمندان نيز گرديده است.


بيشترين زباله هاي پلاستيکي کدامند؟


بطري هاي نوشيدني رايج ترين زباله هاي توليدي مي باشند. جالب است بدانيد تنها 480 بيليون از اين بطري ها در سال 2016 به فروش جهاني رسيد و اين به معني فروش يک ميليون بطري در دقيقه به حساب مي آيد.


نکته ي جالب توجه اين است که تنها 110 بيليون  از اين بطري ها متعلق به غول بزرگ نوشيدني کوکاکولا مي باشد!!!!!


بيشترين زباله هاي پلاستيکي کدامند؟


در اين بين کمتر از 50 درصد از اين بطري ها براي بازيافت آماده مي گردند و حدود 7 درصد از آن به عنوان بطري مجددا مورد استفاده قرار مي گيرند. و اين به معني رها شدن ميليون ها بطري به محيط زيست مي باشد.


اين مواد چه خطراتي براي سلامت انسان مي توانند به همراه داشته باشند؟


پيش بيني مي شود حدود 10 ميليون تن پلاستيک هر ساله وارد اقيانوس ها مي شود.


مصرف اين مواد توسط جانداران دريايي که توسط انسان به عنوان غذا مصرف مي شوند مي تواند سبب ورود ميکروپلاستيک ها به بدن آن ها شود. تأثير مصرف انسان در خوردن ماهي حاوي پلاستيک تا حد زيادي ناشناخته است.


اما در سال 2016 سازمان ايمني و سلامت مواد غذايي اروپا هشدار هاي جدي اي در به خطر افتادن سلامتي انسان در اثر مصرف گوشت هاي حاوي ميکروپلاستيک ها صادر نموده است.


از آنجايي که پلاستيک ها را از موادي مانند گاز ، طبيعي نفت ، سلو و … (پليمرها که عمده مواد تشکيل دهنده پلاستيک هستند را عموما از ترکيبات نفتي و هيدروکربني توليد مي کنند) توليد مي کنند ، حضور آنها در محيط زيست مي تواند مخرب و آسيب رسان باشد.


توليد زباله هاي پلاستيکي


رشد سريع جوامع و ساخت و ساز مهمترين عوامل تقاضاي بي رويه براي پلاستيک در سال هاي اخير بوده اند. توليد زباله هاي پلاستيکي با افزايش جمعيت ، سبک زندگي ، زمين هاي اقتصادي و فعاليت هاي توسعه اي ارتباط مستقيم دارد. از سال 1990 تا به امروز تقاضا براي اين مواد هر ساله 5% افزايش داشته است ، اين افزايش تقاضا به توليد بيشتر و در نتيجه زباله بيشتري نيز خواهد انجاميد.


از آنجايي که اين ترکيبات در موارد مختلفي (خانه ، کشاورزي ، بسته بندي و …) مورد استفاده قرار مي گيرند ، آنها را به پلاستيک هاي شهري و صنعتي طبقه بندي مي کنند. زباله هاي صنعتي يکدست هستند که در طول توليد محصولات پليمري ، بسته بندي و فرآوري توليد مي شوند. زباله هاي شهري ضايعات ناهمگن هستند که شامل کيسه ها ، بسته بندي ، اسباب بازي ، سيم ، CD و بسياري محصول ديگر مي شوند.


در سطح جهان روزانه حدود 32 ميليارد تن زباله پلاستيکي توليد مي شود که از اين مقدار تنها 65% آنها در محل هاي دفن زباله دفن مي شوند.


اين مواد به دو دسته ترموپلاستيک (پلي اتيلن ترفتالات ، پلي اتيلن سبک و …) و ترموست (رزين اپوکسي و …) دسته بندي مي شوند. ترموها قبليت بازيافت دارند و حدود 80 درصد از کل ضايعات را شکل مي دهند.


خطرات زيست محيطي


پلاستيک ها براي حيات خشکي و دريايي بسيار سمي هستند. محصولات معمولي که ما از آنها استفاده مي کنيم عملا غير تجزيه پذير هستند و مدت هاي زيادي را بدون تغيير در طبيعت باقي مي مانند. همچنين مقاومت بالايي در برابر پيري دارند ، به تکه هاي کوچکي تبديل شده و در محيط انباشته مي شوند. محصولات جانبي خطرناک يا مونومرهاي آزاد از طريق محلول هاي توليد شده در محل دفن زباله به آبهاي شيرين و دريا راه پيدا مي کنند.


تاثير بر زندگي موجودات دريايي



  • در اقيانوس ها ، کيسه هاي پلاستيکي همانند طعمه اي براي ماهي ها هستند. ماهي ها ، داران ، لاک پشت ها و حيوانات دريايي ديگر اين پلاستيک ها را همراه با غذاي خود مصرف مي کنند. اين زباله ها به پوشش داخلي معده و روده حيوانات دريايي آسيب مي زند ، دستگاه گوارش را مسدود کرده و ميزان تغذيه حيوانات را به حداقل مي رساند. Moore در سال 2008 گزارش داد که 267 گونه دريايي اعم از ماهي ها ، داران ، بي مهرگان و … تحت تاثيراين زباله ها هستند.

  • موجودات دريايي در پلاستيک هاي شناور به دام مي افتند که باعث ايجاد مشکل در حرکت آنها و درنتيجه غرق شدن مي گردد. شواهد بسياري از وجود قطعات کوچک در روده ماهي ها توسط محققان مختلف گزارش شده است.

  • همچينين با انتقال گونه هاي تهاجمي مي تواند موجب تخريب زيست بوم گردد.

  • ميکروارگانيسم ها و ساير دياتوم ها بر روي اين قطعات شروع به رشد کرده و باعث ايجاد رسوب هاي زيستي مي شوند. اين رسوب ها موجب سنگينتر شده قطعه و غرق شدن آن در عمق دريا مي شوند. وجود اين زباله ها در کف دريا باعث ايجاد هيپوکسي خواهد شد که مي تواند ايستم دريايي ار به هم بريزد.

  • پلاستيک هاي شناور نيز مي توانند با جلوگيري از بازگشت سريع ماهي به عمق دريا او را به کام مرگ بکشانند.


ترکيبات شيميايي مضر


 



 


برخي از ترکيبات شيميايي که در توليد پلاستيک ها مورد استفاده قرار مي گيرند مانند مونومر ها و افزودني ها مي توانند در طول چرخه عمر اين ترکيبات به محيط زيست راه پيدا کرده و بر روي زندگي موجودات و محيط زيست اثرات نامطلوب بگذارند. بيسفنول A ، فتالات ها ، پلي هالوژنه ها، نونيل فنول و ترکيبات ضد باکتري مانند تري کلوسان اثراتي جدي و سمي بر روي انسان و محيط زيست دارند.


منبع: موسسه مبتکران شيمي


مشخصات

تبلیغات

محل تبلیغات شما

آخرین مطالب این وبلاگ

آخرین ارسال ها

آخرین جستجو ها

پارکت لمينت Julia حسام الدين شفيعيان zahhraB ازن ژنراتور, ازن ساز مرجع مقالات رسمي طراحي سايت Shelia دمنوش هاي گياهي و طبيعي فارکس اعصاب